نورپردازی در معماری

در گذشته برای تامین نور، انسان از منابع نوری بسیاری استفاده می­‌کرد. در ابتدا از سوزاندن چوب برای تولید نور و گرما  و بعد از گذشت زمان با توجه به سیر تکاملی انسان مشعل‌­هایی که از چربی حیوانی و روغن گیاهی به عنوان ماده سوختی، شمع و بعدها چراغ نفتی استفاده کرد.

نورپردازی در معماری

نور را می‌­توان به دو دسته تقسیم کرد: نور طبیعی و مصنوعی.

نور طبیعی شامل نور خورشید می‌­باشد و نور مصنوعی شامل چراغ، لامپ و…. می­‌باشد.

اهمیت نور بسیار مهم است زیرا تمام فضا را روشن می‌کند و برای عملکرد های عمومی و همچنین عاملی برای امنیت فضاها است.

لوکوربوزیه، معمار بزرگ می‌گوید: “معماری بازی هنری هنرمندانه، دقیق و خیره‌کننده مجموعه‌ای از اجسام ساخته شده در زیر نور است. “پس اولین شرط برای ارتباط با محیط پیرامون نور است.

انواع نورپردازی در معماری

  1. نورپردازی عمومی (برای روشنایی کلی فضا)­
  2. نورپردازی وظیفه‌ای (روشن کردن سطح کار)
  3. نورپردازی تاکیدی (تاکید روی یک شی‌ء یا بخش خاص)
  4. نورپردازی تزئینی یا دکوراتیو

نورپردازی عمومی

در نورپردازی کلی یا عمومی، نور به طور غیر مستقیم است و به همه جا یکسان می­‌تابد. از منابع نور پردازی در سقف می‌­توان به چراغ‌های توکار، چراغ‌های ردیفی و لوستر اشاره کرد. در این نوع نورپردازی اگر درست صورت بگیرد یک فضای آرام و بدون استرس را تجربه خواهید‌ کرد.

نورپردازی در معماری

نورپردازی وظیفه ای

در نورپردازی وظیفه ای، همانطور که از اسمش پیداست مخصوص یک وظیفه است مانند آشپزی، خیاطی، نوشتن، مطالعه کردن و … به دلیل اهمیت، این نورپردازی را باید در یک جایگاه مناسب در نظر گرفت. این نوع نورپردازی، زمانی درست کار خواهد کرد که نوری متضاد بر فضا را داشته باشد و باعث می­‌شود مغز شما تحریک شود و هوشیار تر از قبل کار کنید و روند کاری خوبی داشته باشین.

نورپردازی در معماری

نورپردازی تاکیدی

در نورپردازی تاکیدی، بیشترین تاکید بر یک مکان یا یک فضا است و جنبه­‌ی زیبایی و تزئینی دارد. و تمام نور ها سعی بر هدایت مخاطب در یک مسیر و یک نقطه را دارد.  پس در حالت کلی در اینگونه فضا که نور بر یک نقطه متمرکز می‌­شود می­‌تواند با توجه به هدفش بسیار تاثیرگذار باشد.

این نوع نورپردازی اغلب برای موزه، ساختمان های تاریخی و هنری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

معمارآنلاین

تاثیر ادراکی نور

نور می‌­تواند در ابعاد و تناسبات تاثیر بگذارد. برای مثال از نورپردازی برای کوچک و بزرگ نشان دادن اتاق کمک گرفت. حال اگر این نور به کف بتابد فضا را کوچک جلوه می‌­دهد ولی اگر این نور به دیوار بتابد فضا را بزرگ تر نشان می­دهد. نورپردازی روی دیوار می‌­تواند حس هایی را برای ما القا کنند مانند صاف یا ناهموار بودن آنها.

برای مثال اگر نور از فاصله زیادی به سطح دیواری سنگی بتابد، موجب کاهش حجم سایه‌ها می‌شود و دیوار تخت‌تر به نظر می‌رسد. حال اگر منبع نور از نزدیک و بالا به سطح دیوار بتابد، قسمت‌های فرورفته سایه‌های شدید و قسمت‌های برجسته روشن می‌شود؛ بنابراین بافت خشن سنگ بیشتر خود را نشان می‌دهد.

  • اهداف نورپردازی در معماری
  • ۱٫      ایجاد حس ایمنی
  • ۲٫      عملکرد بهتر (اجازه به انجام کار در محیط)
  • ۳٫      ارتقای کیفیت ظاهری محیط برای تبلیغات
  • ۴٫      تأکید بر روی یک ویژگی مانند یک مجسمه

استفاده از نور به عنوان یک عنصر

  • نقش مرکزی در محیط ایجاد می‌­کند.
  • انعکاس نور به اشیا و افراد باعث نشان دادن آنها می‌­شود.
  • تعریف کننده مرز و منطقه هاست.
  • باعث گسترش و تاکید فضا می‌­شود.

ارتباط نور و سایه

سایه چگونه بوجود می‌­آید؟ هرگاه جسم کدری در مقابل منبع نوری قرار بگیرد در پشت جسم فضای تاریکی بوجود می­‌آید که به آن سایه می­‌گویند.

سایه به دو صورت توسط چشمه‌های نقطه‌ای و گسترده ایجاد می‌گردد.

در حالت نقطه‌ای فقط سایه تشکیل می‌شود اما در حالت گسترده علاوه بر سایه، نیم سایه نیز ظاهر می‌گردد. چشمه‌ی نور نقطه‌ای را می‌توان از طریق قرار دادن یک جسم کدر با یک روزنه‌ی کوچک در مقابل یک چشمه‌ی گسترده ایجاد کرد.

تشکیل سایه و نیم سایه هنگامی اتفاق می‌افتد که نور به خط راست انتشار می‌یابد.

لوکوربوزیه اشیاء را با تاکید مخصوص روی سایه های آنها می‌­کشید. در یک کلیسا وقتی نور از روزنه های پنجره یا سقف خودش را به فضای داخل می‌­رساند ایجاد سایه می­‌کند و محیطی رمانتیک ایجاد می­‌کند بدین ترتیب در روز، روزنه ها، که نور را فیلتر می‌­کنند همگی مناسب ترین راه برای نشان دادن حضور نور هستند.

در ادامه مقاله بعدی موضوع نور پردازی در زمینه طراحی داخلی و در نما بررسی می­کینم.

#همراه_من_باش

اشتراک گذاری:
مطالب زیر را حتما بخوانید

پاسخی بگذارید