عرصه بندی چیست؟ عرصه بندی چگونه؟

آیا تا به حال در حین طراحی معماری با عرصه بندی های یک فضا رو به رو بوده اید ؟

یکی از مراحل طراحی پلان در نقشه کشی معماری شناخت فضا های موجود در طرح و دسته بندی آنها برای طراحی مناسب است. برای جاگذاری مناسب فضا های موجود از عرصه بندی استفاده می‌کنیم.

عرصه بندی معماری
عرصه بندی معماری

 اگر مشغول به تحصیل در رشته معماری هستید باید با مفهوم عرصه بندی در فضا های مختلف آشنا باشید.

یکی از فضاهای عمومی و مهم که هر معماری طراحی های مختلفی برای آن داشته و یکی از دغدغه های معماری هست، خانه و فضای مسکونی است. در ادامه با عرصه بندی در فضای مسکونی و خانه آشنا میشویم.

عرصه در معماری چیست ؟

به فضا هایی که از نظر عملکرد با یکدیگر سازگاری و وابستگی معماری داشته باشند عرصه میگوییم. عرصه ها در مکان های مشخصی در یک نقشه و پلان قرار میگیرند.

انواع عرصه ها عبارتند از :

عرصه خصوصی:

عرصه های خصوصی همانطور که از نام این فضا مشخص است به فضا های شخصی و خصوصی از یک فضا مربوط میشود. میشود گفت عرصه های خصوصی جزو مهمتری فضا های یک خانه است. در مهمترین موقیعیت پلان و ساختمان طراحی میشود و از رسمیت بسیاری برخوردار نیست.

عرصه های خصوصی عبارتند از: اتاق های خواب، اتاق کار، اتاق مطالعه، حمام.

عرصه های خصوصی که شال اتاق ها خواب میباشند جزو خصوصی ترین و محیطی با آرامش بالا هستند که هر انسانی در کنار تعاملات اجتماعی و ارتباط های خانوادگی خود در خصوصی ترین عرصه در خانه بتواند د رخلوت های خود به امور درونی مثل تفکر یا عبادت و رفتار های مشابه بپردازد. عرصه های خواب شامل اتاق خواب کودک و بچه ها، اتاق خواب والدین، کتابخانه و در بعضی موارد و پلان ها اتاق خواب مهمان میباشد.

عرصه خصوصی با ویژگی هایی که گفته شد یتواند در تعامل و در کنار فضای نشیمن یا آشپزخانه طراحی شود اما با مرز های مشخص و دورتر از فضای پذیرایی و مهمان است. با به فضای های بهداشتی دسترسی مناسب داشته باشد.

عرصه خانوادگی :

عرصه خانوادگی در یک خانه عبارت است از غذاخوری، آشپزخانه، هال، نشیمن که جزو فضا های مورد استفاده زیاد برای یک خانوده در خانه است. مکان هایی اعضای اصلی خانواده به طور عمومی از آن استفاده میکنند. این عرصه در قسمت های خوب پلان طراحی می شود. چرا که بیشترین ساعت های روز در یک خانه را،اعضای خانواده از عرصه خانوادگی استفاده میکنند. بنابراین این عرصه به سمت نور مناسب آفتاب و حیاط و فضای باز یا نیمه باز طراحی میشود. فضای های هال و آشپزخانه در صورت امکان میتوانند به باکن و حیاط دسترسی مستقیم داشته باشند.

در عرصه بندی باید از عرصه ی خانوادگی به عنوان فضایی برای تعاملات و جمع های خانوادگی نام ببریم. در واقع این محیط از خانواده یک فضای زندگی و عنصر اصلی یک خانه یا مسکن برای یک خانواده است. در این فضا وسایل سرگرمی مثل تلوزیون و رادیو قرارر دارد. گل و گلدان ها باعث گرمی و صمیمیت بیشتر این فضا میشوند.

عرصه پذیرایی :

در همه خانه ها قسمتی برای حضور عموم افراد وجود دارد. فضا هایی برای حضور مهمانان و عرصه هایی که هر فردی به عنوان میهمان یا دوست اجازه داشته باشد که وارد آن بشود. عرصه پذیرایی شامل فضای پذیرایی، فضای نهار خوری، ورودی و به صورتی وسیله ای برای ارتباطات خانوادگی با فامیل ها، دوستان، همسایگان است.

با توجه به فرهنگ های ایرانی و اعیاد و جشن های سنتی ایرانی میوشد این فضا بهترین محیط برای اینگونه اتفاقات باشد. با توجه به این تعاریف و حضور بیشتر افراد عمومی در این مکان، دسترسی و نحوه ارتباط از ورودی به سمت پذیرایی جزو مهمترین قسمت های طراحی است و تا حد امکان از حریم خصوصی خانواده جدا میباشد.

مبلمان و لوازم میهمانی و پذیرایی میواند از لوازم مهم این عرصه باشد.

عرصه خدماتی :

در عرصه خدماتی فضا هایی مانند پارکینگ، انباری ها و موتورخانه را میتوانیم قراردهیم . زیر زمین نیز با توجه به کاربری، می تواند شامل فضای خدماتی باشد. فضا های خدماتی برای آسایش هرچه بیشتر افراد طراحی میشوند. از این رو طراحی و جایگذاری مناسب این فضا میتواند بسیار مورد اهمیت باشد.

عرصه فضای باز :

همیشه فضا های باز یا نیمه بازی وجود داردند که در ارتباط با فضا های بسته هستند و مورد استفاده ساکنین هستند فضا های نامحسوری مثل بالکن و تراس یا باربیکیو که عرصه فضای باز نام دارند.

فضا های باز، با توجه به اینکه با کدام یک از فضای های خانه در ارتباط هستند، عمومی یا خصوصی میشوند. اگر فضای باز مثل حیاط با یک فضای همسایگی و عموم مردم در ارتباط باشد، بهتر است که با عناصری جهت حفظ محرمیت محسور بشوند. مثل درختان و گیاهان یا پرچین های جدا کننده با ارتفاع های متفاوت. حضور آب از قدیم در باغ های ایرانی یکی از عناصر اصلی باغ سازی ایرانی بوده است. وجود آب نما میتواند جزو ملزومات و زیبایی های فضا های باز باشند.

ورودی ها، خروجی :

ورودی ها نیز میتوانند در کنار فضا های پر اهمیت خانه در عرصه بندی قرار بگیرند. ورودی اولین قسمتی از یک خانه است که هر فردی با آن مواجه میشوند. فضای رورودی در ابتدای خانه میتواند به عنوان یک فضای مکث باشد که شخص را برای ورود و خروج آماده میکند. حس دعوت کنندگی و همینطور هدایت مناسب افراد به سمت خارج نیز از مهمترین اتفاقات در عرصه و فضای ورودی است.

اگر پلانهای سنتی و معماری ایرانی اسلامی را مورد مطالعه قرار بدهیم متوجه خواهیم شد که ورودی بسیار مورد اهمیت معماران بوده است . علاوه بر تزیینات ویژه، واسطه بودن فضای ورودی و درون خانه باعث میشود روش های را برای حفط محرمیت خانه لحاظ کنیم. وجود هشتی در خانه های سنتی از این رو بسیار خوب و پرکاربرد بوده اند.

حالا قطعا به لزوم عرصه بندی و تاثیر آن بر یک پلان استاندارد واقف شدیم. ویژگی  هر فضا و عملکرد آن و ارتباطش با سایر محیط ها و فضا ها در عرصه بندی به خوبی شناخته و رعایت میشود.

اشتراک گذاری:
مطالب زیر را حتما بخوانید

پاسخی بگذارید